Probate là gì?
Probate là thủ tục ở tòa để chuyển tài sản của người đã mất cho người thừa hưởng. Tòa chỉ định một người đại diện di sản (executor nếu có di chúc, administrator nếu không có). Người này trả nợ của người mất, rồi chia phần còn lại theo di chúc hoặc theo luật.
Khi nào không cần probate?
- Nhà để trong living trust: người thay thế (successor trustee) quản lý và bán, không cần tòa.
- Vợ chồng đứng tên chung dạng joint tenancy hoặc community property with right of survivorship: nhà tự chuyển cho người còn sống, chỉ cần làm giấy ghi nhận.
- Giấy chuyển nhượng khi chết (Revocable Transfer on Death Deed) đã ghi nhận ở quận khi người mất còn sống.
- Di sản nhỏ: California có thủ tục rút gọn cho một số di sản dưới mức luật định. Mức này được điều chỉnh theo thời gian, hỏi luật sư để biết mức hiện tại.
Các bước probate
- Nộp đơn xin mở probate ở Superior Court của quận nơi người mất sống
- Đăng thông báo trên báo và gửi thông báo cho người thừa hưởng
- Phiên tòa đầu tiên, thường vài tuần tới vài tháng sau khi nộp đơn
- Tòa cấp giấy Letters cho người đại diện. Từ lúc này người đại diện mới ký giấy tờ được
- Thông báo cho chủ nợ. Chủ nợ thường có 4 tháng để đòi
- Kiểm kê, định giá tài sản (thường có chuyên viên định giá của tòa)
- Bán tài sản nếu cần, trả nợ
- Báo cáo cuối cùng, xin tòa cho chia tài sản
Cả quá trình thường mất từ khoảng 9 tháng tới hơn 1 năm, lâu hơn nếu có tranh chấp.
Phí probate theo luật
California tính phí luật sư và phí người đại diện theo tổng giá trị di sản (tính cả phần còn nợ ngân hàng):
| Phần giá trị di sản | Tỷ lệ |
|---|---|
| $100,000 đầu tiên | 4% |
| $100,000 tiếp theo | 3% |
| $800,000 tiếp theo | 2% |
| $9,000,000 tiếp theo | 1% |
Ví dụ: căn nhà $1,000,000 thì phí luật định khoảng $23,000 cho luật sư và $23,000 cho người đại diện (nếu người đại diện nhận phí), chưa kể phí tòa, phí đăng báo, phí định giá. Đây là lý do nhiều người làm living trust.
Bán nhà trong lúc probate
Không cần chờ probate xong. Khi người đại diện đã có Letters:
Nếu có toàn quyền (full authority theo IAEA)
Người đại diện gửi Notice of Proposed Action cho những người thừa hưởng. Nếu không ai phản đối trong thời hạn (thường 15 ngày), bán mà không cần tòa xác nhận. Nhanh và gọn.
Nếu chỉ có quyền hạn chế, hoặc tòa yêu cầu xác nhận
Giá bán phải được tòa xác nhận ở một phiên tòa. Tại phiên đó, người khác có thể trả cao hơn: lần trả cao đầu tiên phải hơn ít nhất 10% của $10,000 đầu cộng 5% phần còn lại. Thời gian thêm vài tuần tới vài tháng.
Trong lúc chờ, gia đình nên làm gì
- Khóa cửa, đổi ổ khóa nếu nhiều người có chìa, kiểm tra nhà thường xuyên
- Báo công ty bảo hiểm là chủ nhà đã mất và nhà có thể bỏ trống
- Tiếp tục trả tiền nhà, thuế nhà nếu được, để tránh phạt
- Giữ đồ đạc có giá trị: đây cũng là tài sản của di sản
- Thuế nhà: theo Prop 19, nếu không con nào dọn vào ở trong 1 năm, nhà sẽ bị định giá lại
Chúng tôi mua nhà probate nguyên trạng, kể cả đồ đạc, và chờ theo lịch của tòa. Bán nhà thừa kế →
Bài viết chỉ để tham khảo chung, không phải tư vấn pháp lý hay thuế. Luật có thể thay đổi; hãy hỏi luật sư hoặc CPA cho trường hợp cụ thể.